A6M - Mitsubishi A6M Reisen (popularna nazwa "Zero" , w kodzie amerykańskim "Zeke" ) podstawowy typ samolotu myśliwskiego Cesarskiej Japońskiej Marynarki Wojennej w okresie drugiej wojny światowej , jeden z najlepszych myśliwców początkowego okresu wojny.

Nazwa samolotu
Właściwą nazwą japońską samolotu jest Reisen - skrót od Rei-shiki k anjo sentoki - "Myśliwiec pokładowy Typ 0". Cyfra 0 oznaczała końcówkę roku, w którym samolot wprowadzono do produkcji. Oficjalnym amerykańskim oznaczeniem kodowym było imię Zeke (lub Hamp dla Modelu 32), jednakże znacznie większą popularność zdobyło angielskie tłumaczenie nazwy japońskiej, czyli Zero . Stało się ono popularne do tego stopnia, że także w Japonii spotyka się hybrydowe oznaczenie Zero-sen .

Historia powstania
Samolot opracował Jiro Horikoshi w 1940 roku. Konstrukcja powstała jako odpowiedź na zamówienie marynarki, która poszukiwała następcy dotychczas używanego myśliwca A5M4 (w kodzie amerykańskim "Claude"). Zamówienie i wymagania postawione przed nowym myśliwcem pokładowym marynarki były bardzo wygórowane:

• prędkość maksymalna w locie poziomym ponad 500 km/h

• rozbieg z pokładu okrętu nie więcej niż 70 m (japońskie lotniskowce ze względu na swoją modułową konstrukcję nie miały katapult i samoloty musiały startować "o własnych siłach")

• zdolność do lotu na maksymalnych obrotach silnika przez co najmniej 1,5 godziny

• promień działania bojowego co najmniej 500 km

Wymagania te były bardzo trudne do spełnienia, dodatkowym kłopotem był fakt, że konstruktorzy japońscy, w przeciwieństwie do np. amerykańskich, nie dysponowali silnikiem lotniczym o wystarczającej mocy. Efektem tego musiało być zrezygnowanie z elementów takich jak opancerzenie czy samouszczelniające się zbiorniki paliwa.

Napęd
Początkowo zamontowano silnik Nakajima Zuisei o mocy 780 KM, jednak z tym silnikiem samolot (oznaczony jako A6M1) nie uzyskał odpowiednich osiągów. W drugiej wersji zastosowano silnik Nakajima NK1b Sakae 12 ze sprężarką , o mocy startowej 940 KM i 995 KM na pułapie 4000 metrów. Wszystkie seryjne "Zera" aż do końca wojny latały z różnymi modyfikacjami tego silnika. Począwszy od wersji A6M3, zwiększono moc silnika Sakae 21 do 1130 KM. Silniki te napędzały trzyłopatowe śmigło o zmiennym skoku, od wersji A6M3 zastosowano większe śmigło mogące skuteczniej przenosić większą moc.

Wymiary
Myśliwiec miał operować z pokładów okrętów i musiał być dostosowany do hangarowania. W późniejszych wersjach wymiary się zmieniały, co wynikało głównie ze zmniejszenia rozpiętości, na przykład:
A6M2: 12 x 9 x 3
A6M5: 11 x 9,1 x 3,5

Osiągi
Pierwsza wersja A6M2 rozwijała 533 km/h na pułapie 5000 m; maksymalny pułap wynosił 11750 m. W miarę modernizacji osiągi nieco się zmieniały, pułap pozostawał w zasadzie ten sam (patrz poniżej).

Wersje rozwojowe

Samolot Mitsubishi A6M2 w barwach lotnictwa amerykańskiego

• A6M1 Prototyp - napędzany był silnikiem Mitsubishi Zuisei 13 o mocy startowej 580 kW (780KM) i 875 KM na 3600 m oraz miał dwułopatowe śmigło. Silnik wybrano ze względu na jego mała masę i małą średnicę, chociaż sam główny konstruktor faworyzował mocniejszy silnik Mitsubishi Kinsei 46. Specjalną uwagę zwrócono na osiągnięcie jak najmniejszej masy maszyny w związku z tym zastosowano nowy specjalny, stop aluminium. Jego budowę zakończono w marcu 1939 roku, oblatano 1 kwietnia. Uzbrojony był w 2 działka Typ 99 kal. 20 mm w skrzydłach i 2 km Typ 97 kal. 7,7 mm nas silnikiem. Podczas prób okazało się że problemy stwarza tylko mechanizm wciągania podwozia, system olejowy oraz że występują w locie wibracje. W sierpniu po próbach zaakceptowano go do produkcji, z jedną tylko zasadniczą zmianą. Okazało się, że to śmigło dwułopatowe powoduje drgania zmienio je więc na 3-łopatowe o stałej prędkości. Prototyp oznaczono jako A6M1. W tym czasie ukończono drugi prototyp i dostarczono do Marynarki w październiku 1939 roku do testów.

• A6M2 model 11 - pierwszy model seryjny. Ponieważ osiągi prototypów z silnikiem Mitsubishi Zuisei nie spełniały wymagań, Marynarka nakazała zamontować na trzecim prototypie silnik Nakajima NK1C Sakae 12 o większej mocy. Spotkało się to z niechęcią, ponieważ był to silnik wielkiego konkurenta firmy Mitsubishu. Był to też silnik 14 cylindrowy w układzie podwójnej gwiazdy, ale troszkę większy i cięższy niż Zuisei. Pierwszy egzemplarz oblatano 28 grudnia 1939 roku. Osiągi maszyny przekroczyły oczekiwania Marynarki. Osiągał 533 km/h na wysokości 5000 metrów. Samolot zabierał 650 litrów paliwa w skrzydłach i 330 w dodatkowym zbiorniku podwieszanym pod kadłubem, co dawało mu maksymalny promień działania bojowego nawet 800 km, a zasięg nawet do 3500 km. Samolot zaakceptowano jako Typ 0 Myśliwiec Pokładowy Model 11. Pierwszych 15 maszyn wysłano w 1940 roku do Chin, gdzie odniosły ogromy sukces w walkach, co spowodowało złożenie zamówienia na dalsze maszyny. Zbudowano jedynie 64 egzemplarze tej wersji.

• A6M2 model 21 - był to podstawowy model, który trafił do jednostek liniowych marynarki i na pokłady lotniskowców . Różnica w stosunku do modelu 11 polegała na zastosowaniu ręcznie składanych końcówek skrzydeł w celu ułatwienia hangarowania - pół metra końcówki każdego skrzydła składano ręcznie ku górze. Od 128 egzemplarza sprzężono klapkę wyważeniową lotek z mechanizmem chowania podwozia, a od 192 zmieniono tą klapkę na nową aby wyeliminować problem z lotkami. Zakłady Mitsubishi wyprodukowały 740 egzemplarzy tej wersji, a zakłady Nakajima około 800.

• A6M3 model 32 - prace nad tą wersją rozpoczęto w połowie 1941 roku. W celu powiększenia prędkości zmniejszono rozpiętość z 12 do 11 metrów, stosując prostokątne końcówki skrzydeł i zastosowano mocniejszy silnik Nakajima Sakae 21 o mocy 1130 KM, wyposażony w dwubiegową sprężarkę. W efekcie uzyskano wzrost prędkości do 545 km/h, jednak odbyło się to kosztem znacznego okrojenia zasięgu do 2000 km i promienia działania bojowego do 450 km. Stało się tak ponieważ silnik ten ze względu na sprężarkę był dłuższy i aby zachować położenie środka ciężkości samolotu musiano przysunąć go bliżej kabiny pilota kosztem zmniejszenia istniejącego pomiędzy silnikiem a kabiną głównego zbiornika na paliwo samolotu z 518 na 470 litrów. Jednocześnie zmieniono też kształt osłony silnika z uwagi na potrzebę umieszczenia w jego górnej części chwytu powietrza do sprężarki. Zwiększono jednocześnie zapas pocisków na każde działko do 100 sztuk. Zmiany te miały jednak większy wpływ na samolot niż się spodziewano, co prawda wykonywał teraz szybciej beczkę i prędkość nurkowania wzrosła do 670 km/h ale spadła jednak, oprócz zasięgu, zwrotność samolotu. Osiągi nowej maszyny były więc poniżej oczekiwań. Dlatego w zakładach Mitsubishi wyprodukowano jedynie 343 egzemplarze tej wersji (ponadto pewną ilość w Nakajima). W kodzie amerykańskim ten model znany był także jako "Hamp" szybko zmieniony na "Hap", po interwencji pewnego generała. który nosił takie przezwisko.

• A6M3 model 22 - ponieważ model 32 miał zmniejszony zasięg, w kolejnym modelu 22 powrócono do dłuższych skrzydeł, zawierających zbiorniki paliwa, oraz powiększono zbiornik w kadłubie do 570 litrów, co spowodowało wzrost zasięgu do wartości największej spośród odmian "Zer". Ponadto powrócono do składanych i zaokrąglonych końcówek skrzydeł, z modelu 21. W wytwórni model ten nazwano A6M3a. Wyprodukowano około 2300 egzemplarze tej wersji. Na kilku egzemplarzach, oznaczonych A6M3b (Model 22b), w wytwórni zamontowano nowe działka Type 5 o kalibrze 30 mm.

• A6M4 - tej wersji nigdy nie wprowadzono z tej przyczyny, że 4 w języku japońskim czyta się tak samo jak "śmierć" i ogólnie ta liczba uważana jest za złą i pechową. Chociaż można spotkać tylko jedną wzmiankę, że mogła to być prawdopodobnie wersja z turbosprężarką przystosowana do działań na dużych wysokościach i że zbudowano nawet 2 prototypy tej odmiany. Potrzeba budowy takiej wersji pojawiła się w 1943 roku kiedy pojawiły się nowe myśliwce amerykańskie, jak P-38 czy F4U, które przewyższały Zero osiągami zwłaszcza na dużych wysokościach. Tymczasowym środkiem zaradczym miał być A6M5 do czasu wejścia do produkcji A7M Reppu.

• A6M5 model 52 - była to próba podwyższenia osiągów "Zero" do poziomu bardziej odpowiadającego nowym amerykańskim myśliwcom. Pracami nad tą wersją kierował inżynier Mijiro Takahashi. Między innymi ponownie skrócono skrzydła, pozostawiając zaokrąglone końcówki ale już bez ich składania i zastosowano ulepszony układ wydechowy , zamiast dotychczas stosowanego kolektora zbiorczego zastosowano pojedyncze rury dla każdego z cylindrów, rury te dawały niewielki ciąg szczątkowy, co przy tym samym silniku Sakae 21 i takiej samej mocy silnika 1130 KM, zaowocowało zwiększeniem się prędkości maksymalnej do 565 km/h. Ponadto zwiększono grubość pokrycia skrzydeł, co pozwalało rozwijać większe prędkości w nurkowaniu. Zachowano uzbrojenie złożone z 2 działek kal. 20 mm i 2 km 7,7 mm. Pierwszy A6M5 oblatano w sierpniu 1943 r. Model ten został zaakceptowany do produkcji pod koniec 1943 . Razem z ulepszonymi modelami 52a, 52b, 52c i A6M6 model 53c zbudowano około 1600 tych samolotów w zakładach Mitsubishi i dalszą ilość w zakładach Nakajima (ok. 3 tysiące?). W jednostkach bojowych niektóre A6M5 modyfikowano dodając za kabiną pilota działko kal. 20 mm strzelające pod kątem 30 stopni, a służące do walki z bombowcami B-29. Niektóre A6M5 przekształcono w nosicieli bomb demontując główny zbiornik paliwa w kadłubie i w to miejsce montując bombę o masie 250 kg. Bomba miała być nad celem zwalniana przez pilota w czasie lotu nurkowego ale często ten mechanizm zawodził.

• A6M5a Model 52a «Kou» celem modyfikacji było zwiększenie siły ognia, zastosowano nowy typ działka Type 99 Model II Mk 4 z nowym systemem podajnika amunicji co pozwoliła zwiększyć zapas do 125 sztuk na działko. Ponadto zwiększono grubość pokrycia skrzydła co pozwoliło jeszcze bardziej zwiększyć szybkość nurkowania do 740 km/h. Dostawy tej wersji rozpoczęto w marcu 1944 roku.

• A6M5b Model 52b «Otsu» , ponieważ opóźniały się programy A7M i J2M, musiano nadal rozwijać A6M tak aby jak najmniej odstawał od maszyn przeciwnika. Największą słabością był brak opancerzenia. Zastosowano więc pancerny wiatrochron, dodano instalację z dwutlenkiem węgla do zbiorników paliwa do gaszenia ognia oraz zastąpiono 1 km w kadłubie kal. 7.7 mm Type 97 jednym karabinem kal 13.2 mm Type 3, pozostawiono nadal ponadto 1 km 7,7 mm w kadłubie i 2 działka 20 mm w skrzydłach. Produkcję tej wersji rozpoczęto w kwietniu 1944 i zbudowano 470 sztuk.

• A6M5c Model 52c «Hei» W lecie 1944 roku Marynarka zażądała kolejnej wersji Zeroo jeszcze większym opancerzeniu, sile ognia, większym zapasie paliwa i możności przenoszenia bomb. Zwiększono więc dalej opancerzenie kabiny pilota dodając płytę za pilotem, oraz zwiększono uzbrojenie do 2 działek 20 mm i 2 km 13.2 mm w skrzydłach i jednego km 13,2 mm w kadłubie, usunięto km 7,7 mm z kadłuba. Dodano ponadto zbiornik paliwa za kabiną pilota oraz zaczepy pod skrzydłami do podwieszania rakiet powietrze-powietrze. Ponieważ spowodowało to kolejny wzrost masy samolotu i spadek osiągów, zaproponowano zmianę silnika na Mitsubishi Kinsei 62 ale nie wyraziła na to zgody Marynarka. Zgodziła się jednak na zastosowania mocniejszej wersji Sakae 31 z instalacją wtrysku mieszanki woda-metanol, ale silnik ten nie był dostępny więc pozostano przy odmianie Sakae 21. Planowano wprowadzić też samouszczelniające się zbiorniki paliwa ale nie uczyniono tego z uwagi na brak doświadczenia obsługi w jednostkach z taki zbiornikami. Pierwszą maszynę oblatano w sierpniu 1944 i zbudowano tej odmiany ponad 5000 sztuk. Ponadto dokonano jeszcze modyfikacji: A6M5d-S był nocnym myśliwcem z zamontowanym w tyle kadłuba działkiem strzelającym do góry. A6M5-K to szkolno-treningowa dwumiejscowa wersja.

• A6M6c - wersja ta była podobna do A6M5c, ale miała samouszczelniające się zbiorniki paliwa, nowy silnik Nakjima Sakae 31a z instalacją wtrysku mieszanki wody i metanolu do silnika. Ponadto wzmocniono konstrukcję, przez co mógł pod spodem kadłuba przenosić zamiast dodatkowego zbiornika paliwa bombę o masie do 250 kg. Oblatana w listopadzie 1944 roku. Wyprodukowano niewielką ilość tej odmiany, dokładna liczba nie jest znana.

• A6M7 model 63 - Ponieważ pod koniec 1944 roku zostały zatopione wszystkie duże lotniskowce japońskie, Marynarka zamówiła wersję Zero jako nurkującego bombowca, zdolną operować z mniejszych lotniskowców. Maszynę oparto na wersji A6M6c. Zamontowano pod kadłubem zaczep do przenosić pod bomb o masie 500 kg albo 250 kg. Ponadto pod skrzydłami dodano zaczepy dla dwóch dodatkowych zbiorników paliwa. Maszyny te używano też do ataków Kamikaze.

• A6M8 - Z uwagi na zbombardowanie zakładów produkujących silnik Sakae 21 i 31 oraz rezygnację w ogóle z produkcji tego silnika, Marynarka w końcu, w listopadzie 1944 roku, zgodziła się na zainstalowanie na Zero silnika Mitsubishi MK8P Kinsei 62 o mocy 1560 KM, co znacznie poprawiło osiągi maszyny. Ponieważ silnik miał większą średnicę, przekonstruowano przód kadłuba i usunięto kadłubowy karabin. Ponadto usprawniono instalację gaśniczą dla zbiorników paliwa i dodano nowe zbiorniki. Pod kadłubem można było przenosić bombę o masie 500 kg a pod skrzydłami dodatkowe zbiorniki z paliwem. Zbudowano 2 prototypy, oblatane w kwietniu 1945 roku. Testy wykazały problemy z instalacją paliwową i olejową oraz tendencję do przegrzewania się silnika. Zwrócono więc maszynę do wytwórni. Po zmianach w maju 1945 r maszynę przyjęto. Nie zdążyła wejść do produkcji, chociaż zamówiono aż 6300 maszyn tej wersji.

• A6M2-N Ni-shiki suisen ("myśliwiec pływakowy typ 2") - wodnosamolot myśliwski przyjęty do produkcji w 1942 . Oparty był na konstrukcji modelu 11, lecz wyposażony w pływaki zamiast podwozia kołowego (jeden centralny pływak główny i dwa mniejsze podtrzymujące pod skrzydłami). Wyprodukowano 223 egzemplarze. W kodzie amerykańskim znany był jako "Rufe".

Uzbrojenie
Wszystkie wersje miały seryjnie montowane w skrzydłach dwa działka kalibru 20 mm z zapasem 60 pocisków na lufę i dwa karabiny maszynowe kalibru 7,7 mm w kadłubie zsynchronizowane ze śmigłem. W wersjach A6M5 czasami montowano dodatkowe karabiny maszynowe w kadłubie lub wymieniano na większe, kalibru 13,2 mm. Czasami nawet montowano działka o kalibrze 30 mm jak w jednym z myśliwców z bazy w Lae. Przyczyną był fakt bardzo silnego opancerzenia i wysokiej odporności amerykańskich samolotów na ogień karabinów małego kalibru. Modernizacje te jednak były w znakomitej większości dokonywane przez mechaników na lotniskach polowych. Oprócz uzbrojenia strzeleckiego myśliwce te mogły przenosić bomby o wadze 120 kg podwieszanych pod skrzydłami. Niektóre samoloty wersji A6M5 i późniejszych przystosowywano do przenoszenia bomb 250 kg podwieszanych pod kadłubem zamiast dodatkowego zbiornika paliwa, było to przydatne zwłaszcza w trakcie ataków samobójczych .

Użycie bojowe
"Zera" przez cały okres wojny pozostawały podstawowymi myśliwcami pokładowymi marynarki japońskiej; w bazach lądowych w zasadzie też, co najwyżej częściowo wyparł go myśliwiec Nakajima N1K2-J Shiden. Kariera bojowa A6M rozpoczęła się w 1940 roku w Chinach ; debiut był udany, gdyż zestrzelono 8 z 9 chińskich samolotów napotkanych w trakcie walki. Potem walki na Pacyfiku : od ataku Pearl Harbor przez bitwy na Morzu Koralowym , o Midway , krwawe zmagania na Guadalcanalu , klęski na Morzu Filipińskim aż do walk o Okinawę i kapitulację Japonii. Myśliwce te brały udział we wszystkich bitwach toczonych przez lotnictwo marynarki. Pod koniec wojny wiele z tych samolotów było używanych przez formacje " Kamikaze ".

Jedym polakiem który walczył z A6M Zero i odniósł zwycięstwa był Witold Urbanowicz, który latał w amerykańskiej eskadrze "Latających Tygrysów" działającej na froncie japońsko-chińskim.

Porównania z innymi myśliwcami
"Zero" był pierwszym myśliwcem marynarki japońskiej, który nie tylko dorównywał myśliwcom armii, ale je przewyższał. Na samym początku samoloty te odniosły wielkie sukcesy i to właśnie spowodowało powstanie mitu "supermyśliwca", któremu nie może sprostać żaden z alianckich samolotów. Na samym początku rzeczywiście przewaga jakościowa nad samolotami Brewster F2A Buffalo i Grumman F4F Wildcat była duża, tym bardziej, że japońskie lotnictwo pokładowe miało bardzo dobrych i doświadczonych pilotów.

Z czasem sytuacja zaczęła się zmieniać. Od roku 1943 Amerykanie zaczęli wprowadzać do służby nowe typy samolotów – myśliwce pokładowe F6F Hellcat i F4U Corsair oraz myśliwce P-38 Lightning , P-47 Thunderbolt czy osławiony P-51 Mustang górowały już znacznie nawet nad udoskonalonymi modelami A6M i mit "Zera" zaczął pryskać. Okazało się, że "Zero" nie bardzo nadaje się do prowadzenia wojny obronnej, jest nieopancerzony i bardzo wrażliwy na uszkodzenia. Brak samouszczelniających się po trafieniu pociskiem zbiorników paliwa łatwo prowadził do eksplozji. Wiele samolotów wybuchało po dłuższej serii z 6 karabinów maszynowych kalibru 12,7 mm amerykańskich myśliwców.

"Zero" był też stosunkowo słabo uzbrojony, zwłaszcza do walki z tak odpornymi maszynami jak myśliwce amerykańskie. Również prędkość maksymalna 565 km/h była już niewystarczająca, gdyż konkurenci osiągali grubo powyżej 600 km/h: Hellcat 625-650, Corsair 635 do 720 (różne wersje), Mustang do 712 km/h, a Thunderbolt w wersji N nawet 751 km/h. Wysoka zwrotność "Zera" już nie wystarczała, jako że przeciwnicy nie wdawali się w pojedynki powietrzne tylko atakowali szybko z przewagą prędkości i wysokości.

W 1944 i 1945 roku A6M był już po prostu przestarzały i nie był trudnym przeciwnikiem dla alianckich myśliwców. Dodatkowym problemem był fakt, że początkowe sukcesy tak zachwyciły marynarkę, iż prace nad następcą A6M - to jest A7M "Reppu" , zostały bardzo spowolnione. Nie udało się wprowadzić tego samolotu do służby. Japońska marynarka zakończyła wojnę z "Zerami" na pokładach. Drugą istotną przyczyna japońskich porażek w tym okresie były braki wyszkolonych pilotów, którzy ginęli w czasie wcześniejszych bitew.

(źródło: Wikipedia)

A7M - Mitsubishi A7M Reppu ( jap. Huragan) jednosilnikowy, jednomiejscowy samolot myśliwski marynarki japońskiej z okresu II wojny światowej , planowany następca sławnego A6M Reisen znanego również jako Zero .

W 1940 roku po analizie raportów oficerów z walk w Europie, Dowództwo Marynarki Wojennej podjęło decyzję o potrzebie opracowania nowego samolotu myśliwskiego, wydano więc wymagania 16-Shi i zamówienie skierowano do wytwórni Mitsubishi. Również na początku 1940 główny konstruktor Mitsubishi Jiro Horikoshi zdał sobie sprawę, że najwyższy czas rozpocząć prace nad następcą znakomitego myśliwca A6M Reisen . Przewidywano zbudowanie samolotu podobnego w konfiguracji do A6M. Prace jednak nad nową konstrukcją odłożono, ponieważ w tym czasie zespół pracował nad projektem J2M, według specyfikacji 14-Shi, któremu nadano wyższy priorytet.

W 1942 roku wytwórnia samodzielnie powróciła do projektu któremu nadano oznaczenie M-50, zanim jeszcze wydano nowe wymagania techniczne marynarki japońskiej 17-Shi, na nowy myśliwiec 6 lipca 1942 roku. Oczekiwano prędkości maksymalnej 640 km/h na pułapie 6000 m, czasu wznoszenia na 6000 m miał wynosić 6 minut, czas lotu 2,5 godziny przy prędkości przelotowej 463 km/h, maksymalna prędkość nurkowania miała wynosić 843 km/h i zwrotności nie gorsza niż w nowej wówczas wersji Zero A6M3 Model 32. Ponadto uzbrojenie miało się składać z 2 działek 20 mm i 2 km kal. 13,2 mm. Główny konstruktor jako napęd wybrał 18-cylindrowy chłodzony powietrzem silnik gwiazdowy Mitsubishi NK9A będący jednak jeszcze we wstępnej fazie rozwoju. W miesiąc po podpisaniu wymagań, dowództwo marynarki zaczęło nalegać na zastosowanie wypróbowanego już silnika gwiazdowego Nakajima NK9K Homare 22 tego samego który napędzał takie samoloty jak Nakajima Ki-84 Hayate czy też Kawanishi N1K1-J i N1K2-J Shiden, ponieważ uważano że opóźnienie w rozwoju silnika Mitsubishi NK9A opóźnią też rozwój A7M (zakończenie prac nad nim przewidywano dopiero w 1943 roku). Mimo niechęci do stosowania ponownie silnika konkurencji, podobnie zdarzyło się przy A6M Zero, ponadto z uwagi na jego słabsze osiągi, dopiero po kilku miesięcznej dyskusji, Horikoshi musiał się zgodzić, ponieważ to Marynarka finansowała projekt.

Pierwszy prototyp został oznaczony symbolem A7M1 . Prace konstrukcyjne nad nim przebiegały jednak bardzo powoli ze względu na priorytetowe projekty myśliwców A6M i J2M . Silnik Nakajima NK9K Homare 22 dysponował mocą 2000 KM podczas startu i 1570 na pułapie 7200 metrów. Uzbrojenie stanowiły dwa karabiny maszynowe kalibru 13,2 mm i dwa 20 mm działka. Całe uzbrojenie strzeleckie umieszczone było w skrzydłach. Samolot został także zaopatrzony w samouszczelniające się zbiorniki paliwa, opancerzenie kabiny pilota i pancerną szybę wiatrochronu kabiny. Ponadto dodano też klapy bojowe podwyższające zwrotność podobne do tych ja zastosowane w myśliwcu Kawanishi N1K1-J Shiden (w kodzie aliantów George ).
Prototyp A7M1 oblatano 6 maja 1944 roku. Już w trzy tygodnie po oblocie, został przekazany marynarce do testów. Testy wykazały że zwrotność, dzięki specjalnym klapom, jest taka sama jak u A6M3 i nie ustępuje A6M5. Pod tym względem samolot zebrał od pilotów bojowych pochwały. Jednakże ponieważ A7M1 był samolotem większym i cięższym niż A6M5, moc zastosowanego w nim silnika okazała się zbyt mała, na pułapie 6450 m wynosiła 1300 KM zamiast spodziewanych 1700 KM. Prędkość maksymalna wynosiła tylko 574 km/h na wysokości 6000 m i czas wznoszenia na tą wysokość wynosił aż 10 minut. Ze względu na rozczarowanie tymi parametrami w pierwszej reakcji marynarka 30 lipca 1944 roku zawiesiła dalsze próby dwóch zbudowanych już prototypów, jak też budowę 4 dalszych. Ta decyzja tylko jeszcze wzmocniła pewność głównego konstruktora, że z silnikiem Mitsubishi NK9A samolot spełniłby stawiane przed nim wymagania. Następnie jednak Lotnictwo Marynarki zezwoliło na zamontowanie w samolocie silnika Mitsubishi MK9A. Nowemu projektowi nadano oznaczenie A7M2 .

Ponieważ średnica tego silnika była większa o 50 cm, niż Nakajima NK9K zaistniała konieczność przeprojektowania przodu kadłuba. Pierwszy lot prototypu A7M2 odbył się 13 października 1944 roku. Nowy samolot miał lepsze parametry niż poprzedni, osiągając prędkość 628 km/h na pułapie 6600 metrów. Pułap maksymalny wynosił 10890 m, a na wysokość 6000 m wznosił się w 6 minut 7 sekund. Uzbrojenie stanowiły cztery 20 mm działka zamontowane w skrzydłach. Samolot mógł więc z powodzeniem stawić czoła takim samolotom przeciwnika jak F6F Hellcat czy F4U Corsair.

Dowództwo marynarki wojennej było bardzo zadowolone z nowego myśliwca Mitsubishi i postanowiło, przyśpieszyć budowę dalszych sześciu prototypów oraz jak najszybciej rozpocząć jego produkcję w fabrykach Mitsubishi w Nagoi i zakładach Nankai w Osace . Samolot oznaczony jako Myśliwiec Pokładowy Marynarki A7M2 Reppu Model 22 . Myśliwiec produkowano w dwóch wersjach uzbrojenia: z czterema 20 mm działkami Type 99 Model 2 lub z dwoma działkami 20 mm Type 99 Model 2 i dwoma karabinami maszynowymi 13,2 mm Type 3. Ponadto pod skrzydłami miał też przenosić 2 bomby do 250 kg.

Seryjny A7M w hali fabrycznej po zakończeniu wojny

Ze względu na duże opóźnienia w produkcji silników spowodowane trzęsieniem ziemi, które zniszczyło fabrykę w Nagoi w grudniu 1944, oraz nieustannymi nalotami bombowców B-29 zbudowano tylko jeden seryjny egzemplarz samolotu A7M2.
Drugi prototyp A7M2 uległ zniszczeniu w wypadku podczas lądowania, a trzy pozostałe utracono podczas bombardowania. Tylko trzy prototypy dotrwały do końca wojny na Pacyfiku w stanie nadającym się do lotu.

Rozwój A7M nie miał się jednak zakończyć na wersji A7M2. W lutym 1944 roku wydano specyfikację 17-Shi Otsu. Na jej podstawie rozpoczęto prace nad wersjami A7M3 i A7M3-J. A7M3-J (Model 34) miał być czysto lądowym myśliwcem (stąd końcówka -J w oznaczeniu). Miała mieć wzmocnioną konstrukcję zarówno kadłuba, skrzydeł jak też i podwozia. Napęd miał stanowić silnik ten sam co w A7M2 ale wersji MK9A-Ru (Ha-43-11 Ru) z turbosprężarką oraz z instalacją wtrysku wody z metanolem do silnika, co dawałoby krótkotrwały wzrost mocy bojowej. Zbiornik na tą mieszankę o pojemności 200 litrów miał być umieszczony w kadłubie. W lutym 1945 roku była gotowa makieta tej wersji a budowę prototypu planowano ukończyć w październiku 1945 roku. Uzbrojenie miało się składać z 4 działek typ 5 kal. 30 mm w skrzydłach raz dwóch w kadłubie umieszczonych za pilotem i strzelających do góry. Maksymalna prędkość miała wynosić 648 km/h na 10000 m i czas wznoszenia na nią miał wynosić 15 minut.

Oczekując na silnik MK9A-Ru, którego rozwój opóźniał się z uwagi na problemy z turbosprężarką, opracowywano wersję A7M3 (Model 23) . Konstrukcja opierała się na A7M2 ale napęd miał stanowić silnik MK9C z trójstopniową sprężarką o mocy startowej 2250 KM. Uzbrojenie miało stanowić 6 działek typ 99 model 2 w skrzydłach. Prototyp tej wersji miał być ukończony w grudniu 1945 roku.

Dalszy rozwój tego projektu miał stanowić samolot A8M Rifuku . Opracowywano go w oparciu o wymagania Lotnictwa Marynarki 20-Shi wydane 7 kwietnia 1945 roku. Łączyć on miał płatowiec o konstrukcji opartej na modelu A7M3-J z silnikiem firmy Nakajima o mocy 2400 do 2500 KM.

Myśliwiec A7M2 w kodzie aliantów został oznaczony jako Sam , żaden myśliwiec tego typu nie wziął jednak udziału w wojnie.

(źródło: Wikipedia)

AIRTREK - Mitsubishi AIRTREK auto wyprodukowane na rynek japopński i azjatycki. NA rynku europejskim i amerykańskim sprzedawane pod nazwą Outlander.